Hơn 40.000 bé gái tại Việt Nam được ước tính mất cơ hội chào đời mỗi năm do tình trạng lựa chọn giới tính thai nhi. Muốn giảm mất cân bằng giới tính khi sinh cần thay đổi tư tưởng trọng nam khinh nữ.

Theo số liệu của Cục Thống kê công bố năm 2024, tỷ số giới tính khi sinh tại Việt Nam là 111,4 bé trai trên 100 bé gái. Trong nhóm trẻ em từ 0 đến 14 tuổi, cứ 100 bé gái có khoảng 109,7 bé trai.

Những số liệu này cho thấy chênh lệch giới tính vẫn là vấn đề cần được quan tâm. Theo các ước tính được dẫn trong nghiên cứu về mất cân bằng giới tính, Việt Nam có hơn 40.000 bé gái mất cơ hội chào đời mỗi năm.

Tư tưởng trọng nam khinh nữ là một trong những nguyên nhân cốt lõi của tình trạng này. Áp lực phải có con trai để nối dõi, sự ưu ái dành cho con trai và những định kiến tồn tại trong gia đình, cộng đồng có thể khiến phụ nữ chịu sức ép sinh con theo mong muốn của người thân.

Vấn đề khó khăn kinh tế, ảnh hưởng xu hướng sinh ít con và nỗi lo về việc chăm sóc cha mẹ khi về già. Tuy nhiên, các yếu tố này cần được xem xét trong mối liên hệ với quan niệm về giới, thay vì được sử dụng để biện minh cho việc lựa chọn giới tính thai nhi.

Để khắc phục tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, cần tăng cường thanh tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định về lựa chọn giới tính thai nhi, đồng thời giám sát việc sử dụng các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.

Tổng thư ký Hội Nội tiết sinh sản và vô sinh TP.HCM Hồ Mạnh Tường cũng cho rằng cần kiểm soát quy trình sàng lọc nhiễm sắc thể phôi, việc thông báo kết quả và hoạt động của các cơ sở liên quan, đi kèm cơ chế giám sát, xử phạt phù hợp.

Bên cạnh biện pháp quản lý, giáo dục bình đẳng giới và thay đổi nhận thức trong gia đình, nhà trường, cộng đồng có vai trò quan trọng. Các chính sách an sinh xã hội cần giúp những gia đình chỉ có con gái giảm bớt nỗi lo về cuộc sống khi về già.

Việc thay đổi quan niệm trọng nam khinh nữ cũng cần được thực hiện bền bỉ, đặc biệt tại những nơi định kiến giới còn phổ biến. Trách nhiệm không chỉ thuộc về cơ quan quản lý và ngành y tế mà còn nằm ở mỗi gia đình, trong cách cha mẹ đón nhận, chăm sóc và trao cơ hội phát triển bình đẳng cho con.

Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh không chỉ khiến nhiều bé gái mất cơ hội chào đời mà còn phản ánh những định kiến có thể ảnh hưởng đến trẻ em gái đã sinh ra, phụ nữ và quan hệ gia đình.

Muốn giải quyết vấn đề, cần kết hợp thực thi pháp luật, giám sát hoạt động y tế, nâng cao nhận thức và bảo đảm an sinh xã hội. Quan trọng hơn, mỗi đứa trẻ cần được nhìn nhận bằng giá trị và quyền của mình, không phải bằng giới tính.

  Tâm Thanh (tổng hợp)